Alkohol wymaga ograniczeń, ale prawo nie może paraliżować biznesu.

Przed nadchodzącymi pracami senackich komisji nad nowelizacją ustawy o wychowaniu w trzeźwości w środowisku polskich przetwórców wina narasta dyskusja o precyzję nowych przepisów. Branża popiera walkę z nadużywaniem alkoholu, jednak apeluje o utrzymanie sejmowych poprawek, które oddzielają agresywny marketing od legalnej komunikacji enoturystycznej i kulturalnej. Brak jasnych granic to groźba autocenzury i paraliżu lokalnego biznesu.

Sejmowy kompromis: Precyzja zamiast samowoli

Uchwalony przez Sejm 8 października tekst ustawy wprowadza rygorystyczny zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych, ale jednocześnie zawiera kluczowe wyłączenia wywalczone w toku prac parlamentarnych (m.in. dzięki poprawkom PSL). W przepisach wyodrębniono pojęcie przekazów informacyjno-kulturalnych oraz wydarzeń enokulinarnych – definiowanych jako publiczne wydarzenia edukacyjne, targi, pokazy, festyny czy tradycyjne winobrania.

Nowela stawia jednak jasne warunki, a nie jest to przyzwolenie na ukrytą reklamę czy agresywne zachęcanie do konsumpcji, lecz ramy prawne dla rzetelnego informowania o działalności gospodarstwa.

„Jestem za ograniczaniem reklamy alkoholu, bo uważam, że jego nadużywanie jest poważnym problemem społecznym. Nie chciałabym jednak, żebyśmy każdą informację o lokalnym wydarzeniu winiarskim traktowali jak reklamę. Mała winnica musi wiedzieć, czy może zapowiedzieć festiwal, opowiedzieć o historii regionu albo zaprosić na wydarzenie łączące lokalną kuchnię i kulturę wina” – podkreśla Monika Czarniecka, specjalistka ds. komunikacji w branżach regulowanych i założycielka agencji 100 PTS.

Widmo autocenzury i ryzyko dla lokalnej gospodarki?

Dla małych i średnich przetwórców wina, których model biznesowy opiera się na bezpośrednim kontakcie z klientem i enoturystyce, niejasność prawna stanowi bezpośrednie zagrożenie operacyjne. Większość polskich winnic to firmy rodzinne lub mikroprzedsiębiorstwa, w których właściciel łączy rolę technologa, rolnika i menedżera.

„Z perspektywy komunikacji i rozwoju biznesu niejasne przepisy mogą prowadzić do autocenzury. Właściciel małej winnicy ma przede wszystkim pracę w gospodarstwie, produkcję i gości. Nie powinien przy każdej zapowiedzi wydarzenia zastanawiać się, czy nie narusza niejasnej granicy między informacją a promocją” – wskazuje Czarniecka.

Ekspertka zwraca uwagę, że niepewność prawna producentów wina uderza rykoszetem w cały lokalny ekosystem:

Sektor gastronomiczny i hotelarski.  Wydarzenia winiarskie nakręcają ruch turystyczny poza ścisłym sezonem.

Lokalni producenci żywności. Degustacje i festiwale połączone są z promocją serów, wędlin i produktów regionalnych.

Dostawcy usług turystycznych. Niepewność po stronie winnic oznacza mniej wspólnych inicjatyw regionalnych.

Lekcja z innych branż regulowanych ustawami. Jakie wnioski?

Doświadczenia z innych sektora gospodarki pokazują, że nieprecyzyjne prawo uderza głównie w rodzimych, legalnie działających przedsiębiorców, nie realizując przy tym celów społecznych.

„W innej regulowanej branży – rynku aktywów cyfrowych – widziałam, jak polityczne przepychanki i niepewność prawa potrafią osłabiać polskie firmy i utrudniać im planowanie. To doświadczenie utwierdziło mnie w przekonaniu, że regulacje muszą być nie tylko uzasadnione, ale też zrozumiałe i możliwe do zastosowania. Jasne zasady służą zarówno przedsiębiorcom, jak i skutecznej ochronie interesu publicznego” – dodaje założycielka 100 PTS.

Co oznacza to dla polskich przetwórców wina?

Branża winiarska nie oczekuje zwolnienia z odpowiedzialności społecznej, lecz przewidywalności. Oczekiwania wobec Senatu są jednoznaczne: podtrzymanie sejmowych poprawek, które pozwolą winnicom na prowadzenie transparentnej i zgodnej z prawem komunikacji.

Na rynku pojawiły się już pierwsze opracowania analityczne uchwalonych przepisów – szczegółową interpretację prawną opublikował m.in. mecenas Radosław Froń na specjalistycznym blogu „Paragraf w kieliszku”. Choć legislacja jest w toku, eksperci są zgodni: tylko jasne rozgraniczenie edukacji kulturowej od agresywnego marketingu pozwoli polskiemu winiarstwu rozwijać się w sposób stabilny i bezpieczny.

autor Piotr. K.

konsultacje: Monika Czarniecka – ekspertka komunikacji w branżach regulowanych, założycielka 100 PTS (agencji PR specjalizującej się w polskim winiarstwie). Od pięciu lat doradza przedsiębiorcom w zakresie relacji z mediami, komunikacji zmian legislacyjnych oraz budowania strategicznej pozycji rynkowej.